kurucusu ignatius loyola olan hıristiyan mezhebi. loyola mezhebe şelini veren kitabını inzivaya çekildiği mağarada yazıyor. o mağaranın yerinde şimdi görkemli la cave kilisesi var. cizvitler yoksulluk, bekaret ve itaat için yemin ederler.
türklerin farkında olmadan hristiyan dünyasına yaptığı bir iyiliğin sonucu dünyanın kaderini etkilemiştir cizvitler. şöyle ki: kuruluşları zamanında, yarım düzine arkadaşı ile birlikte loyola'nın amacı kudüs'e hac ziyareti yapmaktır. defalarca denemesine karşı bunu başaramazlar, zira o dönemde kudüs türklerin elindedir vepapalık onlara gerekli izni de vermez. sonuçta onlar da dünyada gidilen her yerin hac ziyareti olduğuna karar verip yollara düşerler. ve böylelikle hem hristiyanlığın öncüleri ve genişlemesinin nedenleri hem de avrupa sömürgeciliğinin öncü kolu olurlar.
bu arada ilkyılarında papalığa kesin bir itaat yemini etseler de zaman içinde vatikan ile sık sık ters düştükleri de olmuştur. zira vatikan'ın katı tutumlarıylakarşılaştırıldığında çok daha akılcı ve insancıl bir dünya görüşleri vardır. hatta gittikleri yerlerde ilk yaptıkları şey o yörenin dili ve kültürünü öğrenip o şekilde yaşamaktır. fakat aynı zamanda kültür birlikteliğini savunan vatikan onları farklı kültürleri getirip katolik inancı saptırmakla suçlar.
dünyanın yukarıdan aşağı değil, aşağıdan yukarı değişebileceğini savunurlar.
ilk üniversitelerini 16. yy'da kurmuşlar ve hem avrupa kıtasında hem de dünyanın bir çok yerinde milyonlarca öğrenci