Prof. Dr. İsmail Yakıt

Günlük hayatta yapılan davranışların, başkaları tarafından aynen yapılması veya daha iyisinin gerçekleştirilmesi her zaman mümkündür. Ancak, mümtaz şahsiyetler olan peygamberler için de durum biraz farklıdır. Onlar gelecek nesilleri de dikkate alarak ümmetlerine örnek olabilecek davranışlar sergiler. Bir Peygamber'i örnek almak onu aynen taklit etmek demek değildir. Onun davranışları üzerinde düşünmek, ondaki hikmeti anlamak ve o olayı yorumlamak sonra da onu hayata geçirmektir. Nitekim Kur'an'da Hz. Peygamber'i, "en güzel örnek" olarak vasfeden ayete dikkatle baktığımızda, alınması gereken örneğin, onun dinî ve ahlakî davranışlarını hayata geçirmek olduğunu görürüz.

Hz. Peygamber bir insan olması ve Kur'an'ın ifadesiyle "içimizden biri" olması hasebiyle ibret alınacak, üzerinde düşünülecek ve yorumlanacak pek güzel davranışları vardır. Ancak o yüce şahsiyetin öyle davranışları ve ifadeleri vardır ki, beşeriyet tarihinde emsali yoktur. Bir diğer ifadeyle, insanlık o davranışların bir benzerini bu güne kadar gösterememiştir. Bu yazımızda  işte bu davranışlardan örnekler vermeye çalışacağız. Onun hayatından seçtiğimiz on kadar örnekle konuyu ele almak istiyoruz.

İnsana Verdiği Değer

1-Kur'an'ın insana ve onun hayatına verdiği değeri hepimiz biliriz. "Haksız yere bir insanı öldürmek, bütün insanlığı ördürmek gibidir, bir insana da hayat vermek, bütün insanlığa hayat vermek gibidir" anlamındaki evrensel vahyin anlamı ne kadar geniş ve derindir. Hz. Peygamber'in sadece hayatta olan insanla ilgili değil, aynı zamanda başka dinden olsa bile, vefat etmiş insana da saygı gösterilmesi gerektiğine dair örneği vardır. Bir gün Hz. Peygamber, bir cenaze geçerken ayağa kalkıyor. Sahabe, cenazenin bir gayr-i müslime ait olduğunu, ölenin bir Yahudi olduğunu söylüyor. Hz. Peygamber de ölümün düşündürücü olduğunu, kim olursa olsun ölenin bir insan olduğunu, saygı göstermek gerektiğini oradakilere telkin ediyor.

Hz. Peygamber'in bu davranışı tarihte emsali olmayan davranışlarından biridir. Zira bir dinin peygamberinin kendi dininden olmayan birisinin cenazesine sırf insan olduğu için ihtirama durmasının tarihte başka bir örneği yoktur.

2- Hz. Peygamber, kim olursa olsun, insan olarak dünyaya gelmiş birisinin inançsız ve müşrik olarak ölmesini istememiştir. Hayatı kendisine zehir eden, her türlü hakaretlerini gördüğü azılı düşmanlarının bile imansız olarak bu dünyayı terk etmelerini istememiştir. Nitekim, Bedir savaşında ölen müşriklerin insan onuruna halel gelmeyecek şekilde gömülmelerini emrediyor ve ölmüş müşriklere bir hitapta bulunuyor: Herkesin  beklediğinden farklı olarak, kendisinden çok çektiği baş düşmanı Ebu Cehil'in de içinde bulunduğu bu müşrik cesetlere hitaben tarihte emsali olmayan şu mealdeki sözleri söylüyor " Ben size demedim mi ? Keşke beni dinleseydiniz. Müşrik olarak öldünüz, azap üzerinize hak oldu"  Görüldüğü gibi, düşmanı bile olsa bir insanın dinsiz veya müşrik olarak ölmesini istemediğini anlıyoruz.Onun bu hitabı, cihan tarihinde emsali olmayan bir davranıştır.